Siłownik Belimo dobiera się według trzech parametrów: momentu obrotowego (dopasowanego do powierzchni przepustnicy), obecności sprężyny powrotnej (czyli wymaganej funkcji bezpieczeństwa) oraz rodzaju sterowania (2/3-punktowe, analogowe 0-10 V lub magistralne). Marka Belimo oferuje profesjonalne siłowniki do przepustnic o momencie od 2 Nm do 40 Nm, przystosowane do przepustnic wentylacyjnych o powierzchni maksymalnie 8 m². Oznaczenie typu siłownika zawiera wszystkie te informacje - wystarczy umieć je prawidłowo odczytać.
Poniżej wyjaśniamy, jak czytać symbole Belimo, jak dobrać moment obrotowy i czym różnią się siłowniki do przepustnic regulacyjnych od siłowników klap przeciwpożarowych.
Do czego służy siłownik przepustnicy?
Siłownik obraca oś przepustnicy w zakresie do 90°, ustawiając ją w położeniu zamkniętym, otwartym lub pośrednim. Bez niego, przepustnica jest elementem regulowanym ręcznie - ustawionym raz przy rozruchu i pozostawionym w tej pozycji.
Typowe zadania siłownika w instalacji wentylacyjnej:
- odcięcie instalacji przy postoju wentylatora - zapobiega napływowi zimnego powietrza,
- regulacja strumienia w układach o zmiennym zapotrzebowaniu,
- przełączanie między czerpnią a recyrkulacją w centralach wentylacyjnych,
- sterowanie free coolingiem - otwarcie czerpni, gdy temperatura zewnętrzna pozwala chłodzić budynek powietrzem zewnętrznym,
- odcięcie strefy w instalacjach wielostrefowych,
- zamknięcie klapy odcinającej w scenariuszu pożarowym.
Siłownik to element o niskiej cenie jednostkowej, którego awaria zatrzymuje pracę całej centrali. Dlatego w projektach przemysłowych i obiektach użyteczności publicznej dominują rozwiązania jednego producenta - łatwiej wtedy o części zamienne i powtarzalny serwis. Siłowniki Belimo to profesjonalne rozwiązania które od lat stosujemy w naszych instalacjach. Cieszą się również uznaniem instalatorów oraz projektantów.
Krok 1: dobierz moment obrotowy do powierzchni przepustnicy
Moment obrotowy musi odpowiadać powierzchni przepustnicy. Belimo porządkuje typoszereg właśnie według tego kryterium.
| Seria | Moment obrotowy | Powierzchnia przepustnicy | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| LUA | 3 Nm | do 0,6 m² | małe przepustnice, urządzenia końcowe |
| LM | 5 Nm | do 1 m² | kanały o średnicy do ok. 400 mm, klapy odcinające |
| NM | 10 Nm | do 2 m² | kanały główne, centrale kompaktowe |
| SM | 20 Nm | do 4 m² | duże przepustnice central, sekcje mieszania |
| GM | 40 Nm | do 8 m² | czerpnie i wyrzutnie wielkogabarytowe |
Zasada praktyczna: moment dobiera się z zapasem względem momentu obliczeniowego. Przepustnica z uszczelkami krawędziowymi, pracująca przy dużej różnicy ciśnień lub zabrudzona po kilku sezonach, wymaga wyraźnie większego momentu niż nowa przepustnica bez uszczelnień. Siłownik pracujący na granicy swojego momentu zużywa się szybciej i nie domyka przepustnicy.
W ofercie naszego sklepu znajdziesz siłownik Belimo LM - najczęściej stosowany model do przepustnic o powierzchni do 1 m².
Krok 2: zdecyduj, czy potrzebujesz sprężyny powrotnej
To decyzja o funkcji bezpieczeństwa, nie o wygodzie.
Siłownik bez sprężyny powrotnej (serie LM, NM, SM, GM) po zaniku zasilania pozostaje w położeniu, w którym się znajdował. Stosuje się go tam, gdzie utrata zasilania nie stwarza zagrożenia - w typowej regulacji przepływu powietrza.
Siłownik ze sprężyną powrotną (serie LF, NF, SF) podczas normalnej pracy napina zintegrowaną sprężynę. Po zaniku zasilania energia zgromadzona w sprężynie przestawia przepustnicę do pozycji bezpiecznej.
| Seria ze sprężyną | Moment obrotowy | Powierzchnia przepustnicy |
|---|---|---|
| LF | 4 Nm | do ok. 0,8 m² |
| NF | 10 Nm | do ok. 2 m² |
| SF | 20 Nm | do ok. 4 m² |
Sprężyna powrotna jest niezbędna m.in. przy:
- czerpniach powietrza z nagrzewnicą wodną - zamknięcie klapy chroni wymiennik przed zamarznięciem po awarii zasilania,
- klapach odcinających strefy w scenariuszach awaryjnych,
- instalacjach, w których otwarta przepustnica przy postoju powoduje wychłodzenie obiektu.
Krok 3: naucz się czytać oznaczenia
Symbol Belimo to zapis parametrów, nie przypadkowy kod. Przykład: LM24A-SR to siłownik serii LM (5 Nm), zasilany 24 V, w wersji ze sterowaniem analogowym.
| Element oznaczenia | Znaczenie |
|---|---|
| LM / NM / SM / GM | seria = moment obrotowy |
| LF / NF / SF | seria ze sprężyną powrotną |
| 24 | zasilanie 24 V AC/DC |
| 230 | zasilanie 100-240 V AC |
| A | sterowanie zamknij/otwórz lub 3-punktowe |
| -S | zintegrowany styk pomocniczy (-S2 - dwa styki) |
| -SR | sterowanie analogowe 0-10 V DC, sprzężenie zwrotne 2-10 V DC |
| -TP | zaciski przyłączeniowe zamiast kabla |
| -MP / -MOD | komunikacja MP-Bus / Modbus |
| - C (np. SMC) | wersja o krótkim czasie ruchu |
| -T (serie BF) | wbudowany wyzwalacz termiczny |
Praktyczna wskazówka: zamawiając siłownik LM bez sufiksu, możesz otrzymać wersję, która nie współpracuje z Twoim regulatorem. Sterownik z wyjściem analogowym 0-10 V wymaga wersji -SR, sterownik z wyjściem przekaźnikowym - wersji A.
Krok 4: dopasuj sterowanie do automatyki obiektu
Sterowanie 2- i 3-punktowe (wersje A)
Siłownik przyjmuje sygnał typu zamknij / otwórz. Najprostsze i najtańsze rozwiązanie, wystarczające tam, gdzie przepustnica pracuje w dwóch skrajnych położeniach - np. klapa odcinająca sprzężona z pracą wentylatora.
Sterowanie analogowe (wersje -SR)
Siłownik przyjmuje sygnał 0-10 V DC i ustawia przepustnicę w położeniu proporcjonalnym do napięcia. Sygnał sprzężenia zwrotnego 2-10 V DC informuje sterownik o rzeczywistym położeniu przepustnicy. To standard w układach regulacji ciągłej - sekcjach mieszania, free coolingu, regulacji strumienia.
Komunikacja magistralna (-MP, -MOD)
Siłowniki z komunikacją MP-Bus lub Modbus integrują się z systemem BMS. Zyskujesz nie tylko sterowanie, ale też diagnostykę: informację o rzeczywistym położeniu, liczbie cykli i sygnalizację blokady mechanicznej. W dużych obiektach ogranicza to okablowanie i przyspiesza lokalizację usterki.
Siłowniki do klap przeciwpożarowych - osobna kategoria
Siłowniki serii BF, BFL i BFN to urządzenia bezpieczeństwa pożarowego i podlegają innym zasadom niż siłowniki przepustnic regulacyjnych.
Zasada działania: podczas normalnej pracy siłownik utrzymuje klapę w położeniu roboczym, napinając sprężynę powrotną. Zanik zasilania powoduje przestawienie klapy do pozycji bezpiecznej.
Wyzwalacz termoelektryczny BAT ma dwa niezależne bezpieczniki termiczne: jeden reaguje na temperaturę otoczenia w obudowie wyzwalacza, drugi - na temperaturę wewnątrz kanału, poprzez sondę kanałową. Zadziałanie któregokolwiek z nich trwale i nieodwracalnie odcina napięcie zasilania, a klapa zamyka się siłą sprężyny. Próg zadziałania obu bezpieczników wynosi 72°C.
Przykładowe parametry: BFL24-T to siłownik o momencie 4 Nm, zasilany 24 V AC/DC, sterowany sygnałem zamknij / otwórz, z czasem ruchu 60 s, dwoma stykami pomocniczymi SPDT, w klasie ochrony IP54 i z wyzwalaczem BAT 72°C. BF24 rozwija moment 18 Nm w trybie silnikowym i 12 Nm przy powrocie sprężyną, montowany na osi kwadratowej 12×12 mm.
Konstrukcja tych siłowników spełnia wymagania normy EN 15650 (przeciwpożarowe klapy odcinające) oraz szczególne wymagania ISO 10294-4. Siłowniki serii BFL i BFN wyposażono w mechanizm Safety Position Lock™, utrzymujący klapę w pozycji zamkniętej w warunkach pożaru.
Bardzo ważne przy zamawianiu: siłowniki klap przeciwpożarowych są dostarczane producentom klap, a montaż i adaptacja siłownika na klapie przeprowadzane są zazwyczaj przez producenta klapy. To nie jest element, który wymienia się samodzielnie na obiekcie - wymiana poza autoryzowaną procedurą unieważnia dopuszczenie klapy.
Parametry montażowe, o których trzeba pamiętać
Zacisk i średnica osi. Wersje standardowe serii SM mają zacisk uniwersalny 10-20 mm. Przed zamówieniem zmierz oś przepustnicy - zarówno średnicę, jak i przekrój (okrągły czy kwadratowy) oraz jej długość. Do nietypowych osi producent oferuje adaptery i wkładki kształtowe.
Klasa ochrony. Siłowniki serii LM mają klasę IP54 w każdej pozycji montażowej - to istotne przy montażu na kanałach prowadzonych pionowo. Do warunków trudniejszych dostępne są wykonania w obudowach IP66.
Zakres temperatur. Standardowy zakres pracy siłowników LM to od −30°C do +50°C. Montaż na czerpni zewnętrznej w warunkach śląskiej zimy mieści się w tym zakresie, ale przy urządzeniach pracujących w strumieniu gorącego powietrza technologicznego trzeba sprawdzić górną granicę.
Czas ruchu. Standardowy czas przestawienia siłowników LM 24 / LM 230 wynosi 150 sekund. Tam, gdzie wymagana jest szybsza reakcja, stosuje się wersje o krótkim czasie ruchu (oznaczone literą C). Część parametrów, w tym czas ruchu, można dostosować narzędziami serwisowymi producenta.
Przestawianie ręczne. Siłowniki wyposażono w mechanizm ręcznego przestawiania i mechaniczny wskaźnik położenia - to ułatwia regulację i odbiór instalacji bez uruchamiania automatyki.
Najczęstsze błędy przy doborze i montażu siłownika
| Błąd | Skutek | Jak uniknąć? |
|---|---|---|
| Moment dobrany bez zapasu | przepustnica nie domyka się po kilku sezonach | dobierz serię o poziom wyżej przy przepustnicach z uszczelkami |
| Zamówienie bez sufiksu | siłownik nie współpracuje z regulatorem | sprawdź typ wyjścia sterownika przed zamówieniem |
| Brak sprężyny przy nagrzewnicy wodnej | ryzyko zamarznięcia wymiennika po zaniku zasilania | zastosuj serię LF/NF/SF |
| Zły dobór napięcia | konieczność wymiany urządzenia | 24 V wymaga transformatora bezpieczeństwa |
| Pominięcie styku pomocniczego | brak potwierdzenia położenia w automatyce BMS | wersje -S / -S2 |
| Niedopasowany zacisk | luz na osi, nieprecyzyjne ustawienie | zmierz oś, dobierz adapter |
| Samodzielna wymiana siłownika klapy ppoż. | utrata dopuszczenia klapy | wymiana wyłącznie przez producenta klapy lub serwis |
| Siłownik zabudowany bez dostępu | brak możliwości przeglądu i przestawienia ręcznego | zaplanuj rewizję przy przepustnicy |
Siłowniki Belimo w ofercie Lemar
LEMAR Sp. J. prowadzi sprzedaż siłowników do przepustnic oraz automatyki wentylacyjnej i falowników. Realizujemy również projektowanie, montaż i serwis instalacji - głównie na terenie województw śląskiego, małopolskiego i opolskiego, m.in. w Katowicach, Gliwicach, Zabrzu i Tarnowskich Górach. Posiadamy profesjonalne rozwiązania dla przemysłu, logistyki, handlu, gastronomii i obiektów użyteczności publicznej. Oferujemy doradztwo techniczne, bezpłatne konsultacje, sprzedaż detaliczną i hurtową produktów dla wentylacji, klimatyzacji i ogrzewania. Zapewniamy atrakcyjne ceny dla instalatorów oraz szybkie dostawy bezpośrednio z magazynu producenta.
Nie masz pewności, która wersja siłownika pasuje do Twojej instalacji? Wyślij zapytanie - podaj wymiary przepustnicy, typ sygnału ze sterownika i napięcie zasilania, a dobierzemy konkretny produkt. Oprócz samych siłowników proponujemy również kanały i kształtki wentylacyjne, wentylatory, czerpnie i wyrzutnie powietrza, anemostaty, przepustnice, regulatory przepływu, tłumiki akustyczne i inne elementy dla przemysłowych instalacji wentylacyjnych i odciągowych.
Skontaktuj się i omów dobór siłownika
Podaj wymiary przepustnicy, typ sygnału ze sterownika i napięcie zasilania - dobierzemy konkretny produkt i doradzimy w zakresie montażu i serwisu na terenie Śląska, Małopolski i Opolszczyzny.
Często zadawane pytania
Jaki siłownik zastosować do przepustnicy o średnicy 315 mm?
Przepustnica okrągła 315 mm ma powierzchnię ok. 0,08 m², więc mieści się w zakresie serii LM (5 Nm, do 1 m²). Przy przepustnicach z uszczelnieniem krawędziowym i wysokiej różnicy ciśnień warto rozważyć serię NM.
Czym różni się siłownik 24 V od 230 V?
Wersje 24 V AC/DC wymagają zasilania z transformatora i są standardem w układach automatyki. Wersje 100-240 V AC podłącza się bezpośrednio do sieci - prostsze w małych instalacjach, ale mniej elastyczne w integracji z BMS.
Czy siłownik bez sprężyny zamknie przepustnicę po zaniku prądu?
Nie. Zatrzyma się w położeniu, w którym był w chwili zaniku zasilania. Do zamknięcia po zaniku napięcia potrzebna jest wersja ze sprężyną powrotną.
Czy można podłączyć kilka siłowników równolegle?
Tak, przy zasilaniu z transformatora bezpieczeństwa połączenie równoległe jest możliwe - trzeba jednak zweryfikować dane eksploatacyjne i dobrać transformator do sumarycznego poboru mocy.
Czy siłownik Belimo wymaga konserwacji?
Siłowniki są bezobsługowe. Przy przeglądzie instalacji sprawdza się natomiast swobodę ruchu przepustnicy, stan zacisku na osi i zgodność położenia rzeczywistego ze wskazaniem sterownika.
Jak sprawdzić działanie siłownika klapy przeciwpożarowej?
Wyzwalacze BAT wyposażone są w przycisk testowy przerywający zasilanie. Prawidłowe działanie zabezpieczenia termicznego i przycisku testowego jest gwarantowane wyłącznie przy podłączonym napięciu zasilania.